Thymele Logo
Search

περιπατητική παράσταση [ουσ. θηλ.]

Articles Icon 2
Videos Icon 4
Videos Icon 6
[1]

Ορισμός

Μορφή επιτελεστικού θεάματος κατά την οποία το κοινό μετακινείται, σε μεγαλύτερη ή μικρότερη ακτίνα, μεταξύ διαφορετικών τοποθεσιών – εντός ή εκτός ενός τυπικού ή άτυπου σκηνικού χώρου – για να παρακολουθήσει ή και να συμμετάσχει σε επιμέρους σκηνικές δράσεις, ενώ η ίδια η διαδρομή και ο εκάστοτε χώρος εντάσσονται οργανικά στη δραματουργική ή επιτελεστική δομή, μετασχηματίζοντας τη συμβατική σχέση σκηνής και θεατή / θεάτριας ή ακροατή / ακροάτριας.

Ανάπτυξη

Η περιπατητική παράσταση είναι μορφή πολυτοπικού θεάματος κατά την οποία το κοινό μετακινείται ανάμεσα σε διαφορετικές τοποθεσίες – εντός ή εκτός συμβατικού σκηνικού χώρου – για να παρακολουθήσει διαδοχικά επεισόδια της δράσης. Η μετακίνηση μπορεί να περιορίζεται και σε έναν ενιαίο χώρο, με αλλαγές θέσης και οπτικής γωνίας, ενώ η συμμετοχή κυμαίνεται από απλή παρακολούθηση έως διαδραστική εμπλοκή. Η διαδρομή οργανώνεται συνήθως σε διακριτούς «σταθμούς», τους οποίους το κοινό προσεγγίζει κατά μικρές ομάδες ή κατά ζεύγη, συχνά με την καθοδήγηση συντελεστών / συντελεστριών της παραγωγής· σε άλλες εκδοχές ακολουθείται εξατομικευμένη πορεία με τη χρήση ακουστικών ή ψηφιακών μέσων. Συνολικά, η περιπατητική παράσταση συνιστά μορφή επιτέλεσης που μετατοπίζει το κέντρο βάρους από τη σταθερή σκηνή στη διαδρομή και από την παθητική θέαση σε μια εμπειρία στην οποία εμπλέκονται ο χώρος και το σώμα.


Πρόδρομες μορφές του είδους εντοπίζονται στα δημόσια τελετουργικά δρώμενα της αρχαίας Ελλάδας, όπως τα Μεγάλα Διονύσια και τα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου οργανωμένες πομπές και επιτελέσεις εκτυλίσσονταν κατά μήκος συγκεκριμένων διαδρομών. Η πολυτοπική σκηνική διάρθρωση των μεσαιωνικών λαϊκών θεαμάτων συνιστά επίσης σημαντικό ιστορικό προηγούμενο.


Η σύγχρονη μορφή της περιπατητικής παράστασης παγιώθηκε τον 20ό αιώνα. Καθοριστική υπήρξε η συμβολή του Richard Schechner [Ρίτσαρντ Σέκνερ], ο οποίος διατύπωσε τις αρχές του περιβαλλοντικού θεάτρου [environmental theatre] στο άρθρο "6 Axioms for Environmental Theatre" [«Έξι αξιώματα για το περιβαλλοντικό θέατρο»] (1968) και στο βιβλίο Environmental Theater [Περιβαλλοντικό θέατρο] (1973), προτείνοντας ρευστά όρια μεταξύ σκηνής και κοινού και διάχυση της δράσης στον χώρο. Η περιπατητική παράσταση συνδέεται συχνά με το τοποσυναφές [site-specific] θέατρο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με το θέατρο τεκμηρίωσης, ιδίως όταν η θεματική της εστιάζει σε κοινωνικοπολιτικά ζητήματα.


Κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, ομάδες όπως το Bread and Puppet Theater, το Odin Teatret [Θέατρο Όντιν] και οι Welfare State International συνέβαλαν στην ανάπτυξη περιπατητικών παραστάσεων. Εμβληματικά παραδείγματα του είδους αποτελούν ο Orlando Furioso [Μαινόμενος Ορλάνδος, 1969] του Luca Ronconi [Λούκα Ρονκόνι] και η παράσταση 1789, la révolution doit s'arrêter à la perfection du bonheur [1789: Η επανάσταση πρέπει να σταματήσει στην τελειότητα της ευτυχίας, 1970] του Théâtre du Soleil [Θέατρο του Ήλιου], σε σκηνοθεσία Ariane Mnouchkine [Αριάν Μνουσκίν]. Στην ίδια περίοδο ανήκει η πολυήμερη παράσταση KA MOUNTAIN AND GUARDenia TERRACE: a story about a family and some people changing [Το βουνό KA και η βεράντα GUARDenia: Μια ιστορία για μια οικογένεια και κάποιους ανθρώπους που αλλάζουν, 1972] του Robert Wilson [Ρόμπερτ Ουίλσον]. Πιο πρόσφατα, το περιπατητικό θέατρο εξελίχθηκε μέσα από παραγωγές ομάδων όπως οι Punchdrunk, dreamthinkspeak, Les Enfants Terribles, Third Rail Projects, Broad Encounters και Rimini Protokoll [Ρίμινι Προτοκόλ]. Στο πλαίσιο της διοργάνωσης «2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», ο Romeo Castellucci [Ρομέο Καστελλούτσι] παρουσίασε τη δημιουργία Ma, συνδυάζοντας τοποσυναφή και περιπατητικά στοιχεία.


Σήμερα, οι νέες τεχνολογίες διευρύνουν περαιτέρω τις δυνατότητες του είδους, καθιστώντας το συχνά πολυαισθητηριακό. Η χρήση επαυξημένης πραγματικότητας [augmented reality], τεχνολογιών εντοπισμού θέσης [locative media] και ηχητικών περιπάτων [audio walks] επιτρέπει την ενεργοποίηση ψηφιακού περιεχομένου – αφηγήσεων, οπτικοακουστικού υλικού ή οδηγιών πλοήγησης – σε συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία, ενισχύοντας τη βιωματική και εξατομικευμένη εμπειρία του κοινού.


Τα τελευταία χρόνια, σημαντική υπήρξε στην Ελλάδα η συμβολή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Το Πανεπιστήμιο αναπτύσσει συστηματική ερευνητική δραστηριότητα γύρω από την περιπατητική τέχνη, ως καλλιτεχνική πρακτική και ως μέσο κοινωνικής έρευνας, μέσω του προγράμματος W.A.L.C. [Walking Arts and Local Communities], το οποίο υλοποιείται στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον των Πρεσπών. Στο ίδιο πλαίσιο διοργανώνονται οι Διεθνείς Συναντήσεις Περιπατητικών Τεχνών (W.A.C.), κατά τις οποίες πραγματοποιούνται περιπατητικές δράσεις που ενσωματώνουν την εμπειρία του χώρου και της κίνησης στη σύγχρονη δημιουργική πρακτική.


Παράλληλα, ο όρος προσδιορίζει και τις συναυλίες συμφωνικής μουσικής που είναι γνωστές ως περιπατητικές συναυλίες [promenade concerts, proms]. Πρόδρομοί τους υπήρξαν οι συναυλίες στα πάρκα αναψυχής [pleasure gardens] του Λονδίνου, όπως οι Vauxhall Gardens, κατά τον 18ο αιώνα· με την ονομασία αυτή καθιερώθηκαν κατά τις δεκαετίες του 1830 και του 1840 σε λονδρέζικα θέατρα, όπως το Drury Lane και το Covent Garden. Το κοινό παρακολουθούσε τις συναυλίες αυτές είτε όρθιο είτε κινούμενο ελεύθερα στον χώρο. Ο όρος διατηρήθηκε και χρησιμοποιείται σήμερα για τις θερινές συναυλίες που διοργανώνει το BBC στο Royal Albert Hall του Λονδίνου, γνωστές ως The Proms, καθώς και ευρύτερα για μουσικά δρώμενα που εκτυλίσσονται σε πολλαπλούς χώρους.

Αγγλικά
promenade performance
Γαλλικά
performance déambulatoire, la; parcours déambulatoire, le
Γερμανικά
Stationentheater, das
Ιταλικά
performance itinerante, la

Συνώνυμα

περιηγητική παράσταση

Σχετικοί όροι

παρέλαση, εμβυθιστική παράσταση, θέατρο ευρεθέντος χώρου, νομαδικό θέατρο, σκηνή-περίπτερο, Πάθη, μεθοριακότητα

Μη προτεινόμενοι όροι

διαβατική παράσταση

Πεδίο εφαρμογής

• Όψις και παραγωγή
• Θέατρο
• Μουσική / μουσικό θέατρο
• Χορός
• Υβριδικά είδη [εικαστικές, ψηφιακές, πολυμεσικές και άλλες εκφάνσεις]
• Εφαρμοσμένα είδη
• Παραθεατρικά είδη / λαϊκή και νεανική κουλτούρα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"The second axiom involved the idea that in a performance all the space is used for performance and for the audience. Spectators, he maintained, were both 'watchers' and 'makers' of scenes in the way that bystanders in a street are part of a total picture even if they consider themselves to be only spectators of an event. Many subsequent experiments in promenade performances have used this idea."


«Το δεύτερο αξίωμα [του Richard Schechner] αφορούσε την ιδέα ότι σε μια παράσταση ολόκληρος ο χώρος χρησιμοποιείται τόσο για την παράσταση όσο και για το κοινό. Ο Schechner υποστήριζε ότι οι θεατές / οι θεάτριες είναι ταυτόχρονα “παρατηρητές / παρατηρήτριες” και “δημιουργοί” σκηνών, όπως οι περαστικοί / οι περαστικές σε έναν δρόμο αποτελούν μέρος μιας συνολικής εικόνας, ακόμη κι αν θεωρούν τους εαυτούς τους απλώς θεατές ενός συμβάντος. Πολλά μεταγενέστερα πειράματα περιπατητικής παράστασης έχουν αξιοποιήσει την ιδέα αυτή.»

Ο μελετητής του θεάτρου Kenneth Pickering [Κέννεθ Πίκερινγκ] συνδέει το δεύτερο αξίωμα του περιβαλλοντικού θεάτρου του Richard Schechner [Ρίτσαρντ Σέκνερ] με την περιπατητική παράσταση. Ο χώρος ανήκει εξ ολοκλήρου τόσο στην παράσταση όσο και στο κοινό, και οι θεατές / οι θεάτριες είναι ταυτόχρονα παρατηρητές / παρατηρήτριες και δημιουργοί σκηνών. Πολλές μεταγενέστερες περιπατητικές παραστάσεις αξιοποίησαν την ιδέα αυτή.

Pickering, K. (2010). Key concepts in drama and performance (2η έκδ.). London: Palgrave Macmillan. Βλ. σ. 135.

Quote Icon

"The defining characteristic of promenade theatre lies in its spatial configurations. By liberating audiences from fixed seating, practitioners create fluid performance environments where spectators must continually negotiate their positioning. This mobility fundamentally alters audience agency, as spectators must make choices about where to stand, what to observe, and how to physically respond to the unfolding drama. The resulting experience is highly individualised, with each audience member crafting their unique journey through the performance. This spatial freedom creates a democratised theatrical experience that challenges the traditional hierarchies between performers and spectators."


«Το καθοριστικό γνώρισμα του περιπατητικού θεάτρου έγκειται στις χωρικές του διατάξεις. Απελευθερώνοντας το κοινό από τις σταθερές θέσεις, οι δημιουργοί διαμορφώνουν ρευστά περιβάλλοντα παράστασης, όπου οι θεατές / οι θεάτριες οφείλουν να διαπραγματεύονται διαρκώς τη θέση τους. Η κινητικότητα αυτή μεταβάλλει ριζικά τη δρώσα ικανότητα του κοινού, καθώς οι θεατές / οι θεάτριες καλούνται να επιλέξουν πού θα σταθούν, τι θα παρατηρήσουν και πώς θα αποκριθούν σωματικά στο δράμα που εκτυλίσσεται. Η εμπειρία που προκύπτει είναι έντονα εξατομικευμένη, καθώς κάθε μέλος του κοινού συνθέτει τη δική του, μοναδική διαδρομή μέσα στην παράσταση. Η ελευθερία αυτή στον χώρο συγκροτεί μια εκδημοκρατισμένη θεατρική εμπειρία, η οποία αμφισβητεί τις παραδοσιακές ιεραρχίες ανάμεσα σε ερμηνευτές / ερμηνεύτριες και θεατές / θεάτριες.»

Ο Justin Cash [Τζάστιν Κας], δημιουργός του εκπαιδευτικού ιστοτόπου The Drama Teacher, εντοπίζει το καθοριστικό γνώρισμα της περιπατητικής παράστασης στις χωρικές της διατάξεις. Η απελευθέρωση του κοινού από τις σταθερές θέσεις μεταβάλλει τη δρώσα ικανότητά του και εξατομικεύει την εμπειρία. Έτσι αμφισβητείται η ιεραρχία ανάμεσα σε ερμηνευτές / ερμηνεύτριες και θεατές / θεάτριες.

Cash, J. (χ.χ.). Promenade theatre: An innovative approach to contemporary performance space. The Drama Teacher. thedramateacher.com...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

Ο Tristan Sharps [Τρίσταν Σαρπς], καλλιτεχνικός διευθυντής της ομάδας dreamthinkspeak, παρουσιάζει το Before…

Βίντεο του Perth International Arts Festival για την περιπατητική παράσταση Situation Rooms [Αίθουσες κρίσεων

Προωθητικό βίντεο του ντοκιμαντέρ is Walking art? [Μπορεί το περπάτημα να είναι τέχνη;]…

Αποσπάσματα από την περιπατητική παράσταση Στη γη των κρίνων, μουσικοθεατρικό δρώμενο σε σύλληψη και…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

Jean Fouquet [Ζαν Φουκέ], Le Martyre de sainte Apolline [Το μαρτύριο της αγίας…

Αφίσα περιπατητικής συναυλίας στο θέατρο Drury Lane [Ντρούρυ Λέιν] του Λονδίνου, 1843. Westminster City Archives.…

Λεπτομέρεια λιθογραφίας με στιγμιότυπο περιπατητικής συναυλίας στο Covent Garden [Κόβεντ Γκάρντεν] του Λονδίνου. Westminster City…

Η Demi Paradise Productions παρουσίαζε σαιξπηρικές περιπατητικές παραστάσεις στο Lancaster Castle [κάστρο του Λάνκαστερ] από…

Στιγμιότυπο από το Walking [Περπατώντας] του Robert Wilson [Ρόμπερτ Ουίλσον]. Το κοινό…

Στιγμιότυπο από την περιπατητική παράσταση θεάτρου τεκμηρίωσης Στη μέση του δρόμου του Πρόδρομου Τσινικόρη,…

βασική

Benford, S., & Giannachi, G. (2011). Performing mixed reality. Cambridge, MA: MIT Press.

Bennett, S. (2013). Theatre audiences. London & New York: Routledge.

Cash, J. (χ.χ.). Promenade theatre: An innovative approach to contemporary performance space. The Drama Teacher. thedramateacher.com...

Dobson, M. (2005). Moving the audience: Shakespeare, the mob, and the promenade. Shakespeare Bulletin, 23/2, σσ. 19–27.

Fung, S., Jacobson, K., & Pike, J. (2022). PXR2020: Re-seeing the possibilities of theatre in virtual, augmented, and mixed reality. Canadian Theatre Review, 189, σσ. 73–75.

Lavender, A. (2016). Performance in the twenty-first century. London & New York: Routledge.

Pickering, K. (2010). Key concepts in drama and performance (2η έκδ.). London: Palgrave Macmillan.

Sakellaridou, E. (2014). "Oh my God, audience participation!": Some twenty-first-century reflections. Comparative Drama, 48/1–2, σσ. 13–38.

Schechner, R. (1973). Environmental theater. New York: Hawthorn Books.

Vermeire, G., & Ziogas, G. (Επιμ.). (2020). Walking bodies – Walking art – Walking practices: The book of Prespa 2019. University of Western Macedonia Press.

White, G. (2013). Audience participation in theatre: Aesthetics of the invitation. London: Palgrave Macmillan.

συμπληρωματική

Coke, D. E., & Borg, A. (2011). Vauxhall Gardens: A history. New Haven, CT & London: Yale University Press.

Csapo, E., & Miller, M. C. (Επιμ.). (2007). The origins of theater in ancient Greece and beyond: From ritual to drama. Cambridge: Cambridge University Press.

Dixon, S. (2007). Digital performance: A history of new media in theater, dance, performance art, and installation. Cambridge, MA: MIT Press.

Doctor, J., Wright, D., & Kenyon, N. (Επιμ.). (2007). The Proms: A new history. London: Thames & Hudson.

Königshofer, A. (2025). Rimini Protokoll – Eine Theaterethnographie: Geteilte Autor:innenschaft in postdigitalen Zeiten. Bielefeld: transcript Verlag.

Papalexiou, E. (2023). Romeo Castellucci: Προς Ελευσίνα. Στο R. Castellucci, Mystery 11: MA (σσ. 6–7). Ελευσίνα: 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Seaford, R. (2006). Dionysos. London & New York: Routledge.

Wiles, D. (1997). Tragedy in Athens: Performance space and theatrical meaning. Cambridge: Cambridge University Press.

Woolf, R. (1972). The English mystery plays. Berkeley: University of California Press.

Βερβεροπούλου, Ζ. (2023). Το σύγχρονο θέατρο του πραγματικού: Από τις αληθινές ιστορίες στο θέατρο ντοκουμέντο και στις ερευνητικές δραματουργίες του 21ου αιώνα. Αθήνα: Παπαζήσης.

APA

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. περιπατητική παράσταση. Ανακτήθηκε από https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/περιπατητική παράσταση

Chicago

Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. «περιπατητική παράσταση». Ανακτήθηκε 20 November 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/περιπατητική παράσταση.

MLA

«περιπατητική παράσταση». Θυμέλη: Το Λεξικό των Παραστατικών Τεχνών. Ανακτήθηκε 20 November 2026, https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/περιπατητική παράσταση.

1388